Series Bài Viết về Thương Mại Quốc Tế: Phương Thức Thanh Toán Bằng L/C

Thay vì nói về các nguyên lý mang tầm vĩ mô liên quan đến tài chính công, ngân hàng, tiền tệ, hay thị trường tài chính, hôm nay, tôi muốn tiếp tục viết series về Thương Mại Quốc Tế. Bài viết này sẽ không mang nặng tính học thuật như nhiều bài viết trước - muốn hiểu bạn cần có kiến thức khá tốt về kinh tế học cơ bản, mà bạn chỉ cần có một chút kiến thức về Luật Thương Mại Quốc Tế - bởi tôi sẽ đề cập đến vấn đề pháp lý khi ngân hàng xử lý L/C của bạn để chấp nhận thanh toán L/C cho bạn hay không? Một chút hiểu biết về các phương thức giao nhận trong Ngoại Thương nữa và chúng ta có thể bắt đầu cuộc chơi.

Không phải quá tự hào về trường đại học mà tôi đang theo học nhưng tôi đồng ý với quan điểm của một số giảng viên rằng chỉ có ở Ngoại Thương- FTU, bạn mới được giảng kỹ về 2 thứ: Phương Thức Thanh Toán Quốc Tế và Vận Đơn Đường Biển- B/L (Bill of lading- Tôi sẽ viết về vận đơn trong bài viết về Vận tải và giao nhận trong ngoại thương vào một ngày đẹp trời nào đó) (vận tải bằng đường biển là phương thức chủ yếu trong mua bán hàng hóa quốc tế bên cạnh đường bộ, đường sắt và đường hàng không). Tất nhiên, vẫn còn rất nhiều điều thú vị khác khi bạn được học những môn mang tính nghiệp vụ rất cao do các giảng viên đầy kinh nghiệm ở các khoa Kinh tế giảng dạy. Tôi rất thích khoa đó và thực sự kính phục hiểu biết của họ cũng như tính hài hước của họ. Môn luật kinh doanh cũng khá thú vị. Sau đây là những kiến thức cốt lõi về phương thức thanh toán quốc tế:

1. Hình thức

Thực ra thanh toán quốc tế không nhất thiết phải bằng phương thức L/C. Có rất nhiều hình thức thanh toán quốc tế tùy thuộc vào cách thức và hoàn cảnh của vụ mua bán đó. Ví dụ, nếu khoảng cách không quá xa và số tiền không quá lớn bạn có thể thanh toán bằng tiền mặt, séc hoặc chuyển tiền. Tuy nhiên, rủi ro sẽ là tương đối lớn nếu bạn không hiểu tí tẹo gì về pháp luật và thực tế rằng việc bạn đã hoàn thành nghĩa vụ thanh toán luôn phải được xác nhận của một bên thứ 3 để đảm bảo quyền cho bạn sau này như ngân hàng - chú ý rằng trong các định chế tài chính thì chỉ có ngân hàng mới được phép thực hiện chức năng thanh toán hợp pháp cho công ty bạn. Tuy nhiên, trong mua bán hàng hoá quốc tế, bạn nên chú ý một số điều sau đây: khoảng cách giữa các cá nhân xa, hệ thống pháp luật không đồng nhất, khó giải quyết các tranh chấp kể các bên có thống nhất trong hợp đồng về phương thức giải quyết tranh chấp đi chăng nữa thì rất khó để cưỡng chế cá nhân nước ngoài phải thanh toán hay bồi thường cho bạn trừ khi họ muốn vậy. Chính vì thế, để đảm bảo bạn được thanh toán khi giao hàng thì bạn nên nhờ đến một bên thứ 3 có uy tín giữa hai có thể cưỡng chế đối tác bằng cách phong tỏa tài khoản và chuyển một vấn đề quốc tế thành vấn đề luật pháp có thể giải quyết trong nội bộ nhờ sức mạnh của thế giới tài chính: Ngân hàng. Với sự giúp đỡ của ngân hàng, bạn có thêm một số lựa chọn an toàn hơn (không có hình thức thanh toán nào là tuyệt đối an toàn. Vẫn tồn tại rủi ro bạn sẽ không nhận được một xu nào. Đối tác của bạn có thể quỵt tiền một cách trắng trợn đầy hợp pháp. Tôi sẽ viết về điều này khi nói về các điều luật): nhờ thu kèm chứng từ hoặc nhờ thu không kèm chứng từ, hoặc phương thức thanh toán bằng L/C. L/C có lẽ là phương thức thanh toán phổ biến nhất trong giao dịch thương mại quốc tế từ trước đến nay và không phải ngẫu nhiên các chuyên gia về luật vẫn hay khuyên bạn dùng phương thức này nhưng vẫn cần phải cẩn thận với nó.

Lưu ý: Có một sai lầm tai hại rằng người ta thường tuyệt đối hóa vấn đề. Ai bảo với bạn rằng L/C chỉ dùng khi buôn bán hàng hóa quốc tế. Để đảm bảo an toàn với những thương vụ lớn và tránh nợ xấu, ngay cả mua bán hàng hóa trong nước, bạn cũng nên tiến hành thanh toán bằng L/C bởi đây là phương thức ràng buộc pháp lý khá mạnh giữa các pháp nhân cho nên công ty bạn có thể giảm thiểu rủi ro về việc thằng đối tác của bạn không trả tiền. Còn quy trình thanh toán L/C và khía cạnh pháp lý sẽ được tôi trình bày sau đây.

2. Quy trình thanh toán bằng L/C: Nếu có thời gian ngồi vẽ sơ đồ thanh toán bằng L/C thì sẽ dễ dàng hơn cho các bạn khi theo dõi một quy trình thanh toán khép kín có mặt của 4 bên: A, đại diện ngân hàng cho A, B và đại diện ngân hàng cho B trong thanh toán. Tuy nhiên, để nhanh chóng, cho phép tôi trình bày ngắn gọn. Tôi sẽ chú thích các lưu ý luôn trong từng mục thay vì việc viết tách phân lưu ý ra như phong cách trước đây.

2.1. Hai pháp nhân ký kết hợp đồng thương mại quốc tế và thống nhất phương án thanh toán bằng L/C. Hãy nhớ rằng mọi thứ trong hợp đồng phải càng rõ ràng càng tốt. Tranh chấp xảy ra chủ yếu không phải là do các bên cố tình lừa đảo nhau mà là do các bên không hiểu nhau. Mục đích về kinh tế có thể khiến đối tác lâu năm trở mặt thành thù chứ chưa nói đến việc mua bán hàng hóa quốc tế vốn có tính chất khá phức tạp. Hãy tuân thủ đúng hợp đồng.

2.2. Bên mua làm thủ tục yêu cầu ngân hàng mở L/C cho người thụ hưởng là bên bán. Lát tôi sẽ viết về những lưu ý về mặt pháp lý.

2.3. Ngân hàng đại diện cho bên mua (A) mở L/C theo đúng yêu cầu của người mua (B) và chuyển L/C sang ngân hàng thông báo (ngân hàng đại diện cho bên mua) để báo cho người bán biết về việc thư tín dụng đã được mở. Bạn nên xác nhận thằng đối tác của mình đã nhận được thông báo hay chưa bởi vì rất có thể hắn sẽ nói sau này nếu tranh chấp là nó chưa nhận được thông báo mở L/C của bạn. Và trong trường hợp ngược lại bạn cũng nên làm tương tự để đảm bảo giá trị pháp lý cho hợp đồng của bạn.

2.4. Ngân hàng đại diện cho bên bán thông báo và chuyển bản gốc L/C cho người bán. Nhớ kiểm tra L/C thật cẩn thận.

2.5. Người bán xem xét L/C so với hợp đồng để đề nghị sửa đổi, bổ sung, điều chỉnh hoặc chấp nhận giao hàng. Nên quy định mọi thứ rõ ràng ngay từ đầu và bạn nên áp dụng một chút lý thuyết trò chơi để lường trước tất cả các trường hợp dù là nhỏ nhất có thể xảy ra. Tránh thay đổi sau này bởi sẽ rất bất lợi cho bạn trong đàm phán sau này, giá trị pháp lý không cao như bản gốc. Hãy tập thói quen làm việc chặt chẽ, tránh kiểu làm ăn: “Tin tưởng nhau là chính”. Hãy tiến hành mọi biện pháp để bảo vệ an toàn cho bạn nếu có thể. Tốn thời gian một chút nhưng bạn xây dựng được uy tín, lòng tin ở đối tác cũng như tránh được một mớ các rủi ro

2.6. Người bán lập bộ chứng từ thanh toán sau khi giao hàng và gửi đến ngân hàng thông báo để được thanh toán.

2.7. Ngân hàng thông báo chuyển bộ chứng từ cho ngân hàng mở L/C.

2.8. Ngân hàng mở L/C tiến hành kiểm tra bộ chứng từ. Nếu chứng từ phù hợp với L/C thì tiến hành thanh toán cho ngân hàng thông báo. Nếu chứng từ không phù hợp với L/C thì từ chối thanh toán và trả lại bộ chứng từ.

2.9. Ngân hàng thông báo L/C ghi có và báo có cho người bán.

2.10. Ngân hàng mở L/C trích tài khoản và báo nợ cho người mua.

2.11. Người mua xem xét chấp nhận trả tiền cho ngân hàng mở L/C.

2.12. Ngân hàng mở L/C trao bộ chứng từ cho người mua để nhận hàng.

3. Khía cạnh pháp lý: Làm sao để đảm bảo ngân hàng thanh toán cho bạn? Khi ngân hàng từ chối thanh toán thì phải xử lý thế nào?

Có hai điều khi bạn tiến hành thanh toán bằng L/C. Điều số 1: Ngân hàng không làm việc dựa trên hợp đồng của các bạn, ngân hàng chỉ làm việc dựa trên L/C. Điều số 2 là đừng quên điều số 1. Thằng đối tác là thằng mở L/C (giáp lưng) và nó có quy định về các giấy tờ cần thiết trong bộ chứng từ cần thiết để mang đến ngân hàng và đòi thanh toán. Và các giấy tờ mà thằng đối tác nó yêu đề cập khi mở L/C ở ngân hàng đại diện cho nó có thể có một số giấy tờ hoàn toàn khác so với những gì đã quy định trong hợp đồng. Chính vì thế, khi nhận được thông báo từ ngân hàng đại diện cho bạn, hãy kiểm tra thật kỹ danh sách các chứng từ mà bạn cần thu thập xem nó có trùng khớp nhau không? Nếu không trùng khớp thì bạn nên thông báo với thằng đối tác của bạn để sửa lại L/C cho phù hợp với hợp đồng. Bởi nếu bạn thu thập chứng từ chỉ dựa trên hợp đồng thì ngân hàng sẽ từ chối thanh toán. Sẽ rất phiền phức đầy vì thằng đối tác nó lấy hàng rồi, còn tiền thì bạn không nhận được xu nào. Đối chiến theo hợp đồng trong điều khoản thanh toán thì bạn có thể đã vi phạm hợp đồng và đừng mong nhận được xu nào trừ khi đối tác của bạn là kẻ tử tế như Đường Tăng chẳng hạn.

Một chú ý khác cũng không cần đòi hỏi quá nhiều thời gian của bạn là bạn cần phải so sánh thời gian L/C hết hạn và thời gian bạn thu thập các chứng từ. Một số chứng từ có thể quy định như: biên bản nhận hàng. Bạn cần phải hiểu ý nghĩa của các con số ở chỗ này. Điều này đòi hỏi bạn không chỉ có ngồi trong thư viện mà biết hết được mà cần một chút kinh nghiệm ở đây. Đối tác của bạn có thể mở L/C có thời hạn 30 ngày kể từ lúc bạn giao hàng và ngân hàng chỉ chấp nhận thanh toán trong khoảng thời gian đó. Lời khuyên là nên yêu cầu đối tác của bạn mở L/C trong thời hạn khoảng 90 ngày vì rất nhiều lý do. Ví dụ: bạn cần thu thập giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa. Một số nước như Philipines thì bạn có thể mua được giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa này nhưng ở một số quốc gia khác thì không dễ thế và cần đến 60 ngày để có được giấy chứng nhận đó. Hay biên bản hàng rời, biên bản hàng nguyên, giấy kiểm dịch độngt thực vật vân vân và vân vân. Rất có thể 30 ngày là không đủ cho nên bạn cần xem xét L/C để xem bạn có thể thu nhập các giấy chứng nhận cần thiết trong khoảng thời gian L/C không và yêu cầu thằng đối tác mở L/C thay đổi cho phù hợp. Hoặc yêu cầu kéo dài thời gian L/C có hiệu lực trong khoảng 90 ngày. Đây là một điểm rất quan trọng mà chẳng mấy công ty của Việt Nam chú ý cả trong khi bọn nước ngoài quá quen với việc làm ăn chặt chẽ rồi nên rất ít mắc lỗi. Đó là những khía cạnh liên quan đến pháp lý trong thương mại quốc tế.

Bạn bị ngân hàng từ chối thanh toán do bộ chứng từ không phù hợp và thời hạn của L/C sắp hết thì xử lý thế nào? Bạn có thể liên hệ với thằng đối tác để bảo lãnh cho bạn. Ngân hàng lúc này sẽ chấp nhận thanh toán. Hoặc cách khác là bạn có thể xin ngân hàng đại diện cho bạn viết đơn bảo lãnh cho bạn. Cách xử lý cuối tuy hơi kém hiệu quả nhưng nếu công ty bạn đang cần nguồn tiền gấp thì cũng có thể áp dụng: gọi trực tiếp đến ngân hàng thằng đối tác và cam kết hàng đã được giao để ngân hàng thanh toán L/C cho bạn.

Tài liệu tham khảo: Thanh Toán Quốc Tế, Giao Nhận và Vận tải trong Ngoại Thương, Pháp Luật Kinh Doanh Quốc Tế, UCP 600.

Phân Tích Kỹ Thuật Thị Trường Tài Chính

Lời Giới Thiệu Của Tác Giả
  Ra đời cách đây hàng trăm năm trước, phân tích kỹ thuật là một công cụ đặc biệt được thiết kế cho thị trường chứng khoán và sau này áp dụng cho thị trường ngoại hối, kim loại, năng lượng hay thị trường hàng hóa tương lai. Với công cụ này, nhà giao dịch sử dụng các biểu đồ trong các khung thời gian khác nhau để dự đoán được xu hướng tăng- giảm của thị trường, trên cơ sở đó phân tích các biến động cung-cầu đối với cổ phiếu nhằm đưa ra quyết định mua vào, bán ra hay giữ nguyên cổ phiếu trên thị trường. Đây là một công cụ hữu ích giúp các nhà giao dịch kiếm được lợi nhuận trong kinh doanh theo phương châm mua tại đáy, bán tại đỉnh.
  Trên thế giới, phân tích kỹ thuật đã trải qua một chặng đường phát triển hàng trăm năm với nhiều tên gọi khác nhau. Sau một thế kỷ sử dụng ở Hoa Kỳ và 300 năm sử dụng ở Nhật Bản, phân tích kỹ thuật đang ngày càng phát triển và chứng minh được tính hữu ích của mình đối với các thị trường tài chính nói chung cũng như thị trường chứng khoán nói riêng. Tại nhiều nước trên thế giới, các nhà phân tích kỹ thuật tụ họp trong Hiệp hội các nhà phân tích kỹ thuật thị trường (Market technicians Association) - hiệp hội được thành lập năm 1972 để khuyến khích các ý tưởng về kỹ thuật giao dịch, đào tạo cho công chúng cũng như cộng đồng đầu tư đồng thời cũng ban hành các nguyên tắc đạo đức và chuẩn mực chuyên nghiệp cho cộng đồng phân tích kỹ thuật có tên gọi CMT (Chartered Market Technician).
  Tuy nhiên, tại Việt Nam, phân tích kỹ thuật vẫn chưa thực sự được các nhà đầu tư cá nhân quan tâm bởi họ cho rằng bên cạnh giá cả và khối lượng giao dịch, thị trường còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố cơ bản khác mà tâm lý kinh doanh bầy đàn là một trong những yếu tố đóng vai trò quan trọng trong các quyết định giao dịch.

Link download: Tại Đây
Link Dropbox: Tại đây.

Bài 3 trong series Thương mại quốc tế: Lợi Ích Của Thương Mại Tự Do

        Khi tham gia các hiệp định thương mại tự do nghĩa là chúng ta đang tìm cho mình một nhóm bạn để chơi một trò chơi kinh tế. Tất cả các nhà kinh tế học trên thế giới đều đồng tình ở quan điểm: Thương mại quốc tế là trò chơi có tổng lợi ích dương. Nghĩa là các bên sẽ có lợi từ hoạt động thương mại theo cách này hay cách khác nhưng hàm lợi ích thì luôn dương. Người ta đã chứng minh được điều này từ cuối thế kỷ 19. Phần gần cuối bài tôi có đề cập một số tài liệu mà bạn nên đọc để có cái nhìn thật sự đúng về thương mại tự do. Phong cách của dân kinh tế là giải thích vấn đề trên nguyên lý, nghiên cứu hoặc những số liệu thực tế và phải đi sâu vào bản chất của con số. Khác với cánh báo chí, chỉ nhìn bề ngoài của con số chứ không nhìn vào bối cảnh của con số nên nhìn nhận có phần sai lệch đi ý nghĩa ban đầu của các hiệp định kinh tế tự do. Hy vọng, bài viết sẽ truyền cảm hứng để các bạn đọc thêm nhiều tài liệu, có thêm thời gian để so sánh, đối chiếu và phản biện. Trường đại học và các viện nghiên cứu lập ra với 2 mục đích: đào tạo cho bạn tư duy phản biện và khả năng tự trang bị kiến thức. Chúng ta bắt đầu.

        Sắp tới là một loạt các hiệp định thương mại tự do. Về cơ bản các nguyên tắc cắt giảm thuế quan, xóa bỏ chính sách bảo hộ cũng tương tự nhau. Chỉ có điều TTP, AEC, FTA với Liên Minh châu Âu, Liên minh hải quan Kazaktan-Belarus,.... thì cam kết sâu rộng hơn trên các nhóm mặt hàng (cắt giảm thuế xuống 0% với 98 đến 99% các loại mặt hàng. Cũng giống với tinh thần của WTO nhưng WTO thì cam kết không rõ ràng lắm nên hàng rào cản trở thương mại tự do vẫn còn khá cao), hiệu quả và nhanh chóng hơn trong việc thống nhất quan điểm chứ để hơn 100 nước cùng thỏa thuận thì sẽ giống với vòng đàm phán Doha, đi vào bế tắc khoảng 15 năm nay rồi do các nước phát triển và kém phát triển không thể thống nhất với nhau định nghĩa của từ "phát triển". Một điều khác nhau nữa là việc các nước thống nhất về các quy định truy xuất nguồn gốc xuất xứ. Chẳng hạn, thịt lợn nhập khẩu vào EU phải kê các thông tin sau: giống nuôi ở đâu, thức ăn của công ty nào, chế độ ăn thế nào, biên bản kê khai lịch sử tiêm phòng dịch, loại thuốc tiêm, rồi giết mổ tại cơ sở nào, cơ quan nào giám định.... Nghĩa là toàn bộ lịch sử nuôi con heo đó từ lúc nó mới sinh đến lúc nó lên đĩa ở EU và Mỹ thì đều phải ghi chép lại đầy đủ. Bạn có thể cho rằng điều này thật điên rồ. Không sao cả. Các nước kém phát triển thường có suy nghĩ như vậy. Tuy nhiên, khi đạt đến một trình độ phát triển nào đó của tư duy thì bạn sẽ thấy điều này là hoàn toàn bình thường. Vì đây là cách các nước bảo vệ người tiêu dùng hiệu quả cũng như chống gian lận thương mại. Khi đã làm theo tiêu chuẩn quen rồi thì bạn sẽ thấy những điều phức tạp thế này trở nên bình thường đến tầm thường (chú ý: Tiêu chuẩn rất khác với QUY CHUẨN trong thương mại quốc tế. Các biện pháp kiểm dịch động thực vật TBT hay SPS là nằm trong Nhóm các biện pháp bảo hộ Phi Thuế Quan đang được dùng phổ biến trên thế giới). WTO có các điều khoản đòi hỏi các nước tham gia phải tuân thủ đó là tuyệt đối không được bảo hộ sản xuất trong nước dưới bất kỳ hình thức nào. Không cản trở sự tự do hóa thương mại. Nhưng cái hay của WTO là luôn có trường hợp ngoại lệ: các nước chỉ đặt đặt hạn ngạch hoặc cấm nhập khẩu với các mặt hàng nhằm bảo vệ an ninh quốc gia, chính trị, bảo vệ sức khỏe của con người và động vật hoặc để bảo đảm cán cân thanh toán (năm 2001 chúng ta đặt hạn ngạch với đường nhập khẩu với lý do bảo đảm cán cân thanh toán nhưng thực chất để bảo hộ ngành đường trong nước. Chính vì thế mà ngành này trở nên lạc hậu năm 2015 vì không có động lực cạnh tranh nên không có sự phát triển nào. Và còn vô số điều hài hước về WTO mà chúng ta nên biết. Biểu tượng cảm xúc pacmBiểu tượng cảm xúc pac

          Nhìn chung điểm mạnh của chúng thì chúng ta đã biết: Bảo hộ sản xuất hiệu quả hơn, là biện pháp trả đũa hợp pháp mà các tổ chức thương mại không cấm mà thậm chí cũng chưa có cam kết cắt giảm, cũng rất dễ áp dụng. Ví dụ việc đặt quy định điếu thuốc là nhập vào Việt Nam cho nó dài 1m đi. Biểu tượng cảm xúc pacman Biểu tượng cảm xúc pacman Rất dễ đặt quy định chứ không cần một bộ các nguyên tắc như với thuế. Mặt xấu của nó là: đội chi phí sản xuất kinh doanh lên cao, gây thiệt hại cho thương mại quốc tế, cản trở dòng chảy thương mại, gây bất lợi cho cả người tiêu dùng trong nước, nhà sản xuất và nhà nhập khẩu. Tất cả các biện pháp nhằm mục đích bảo hộ sản xuất trong nước đều kéo lùi tiến trình phát triển của nhân loại. Giả sử thế này: Việt Nam kiên quyết bảo hộ ngành công nghệ thông tin chẳng hạn và đặt thuế thật cao lên các sản phẩm máy tính. Không những thế để bảo hộ ngành sản xuất máy tính trong nước thật sự hiệu quả thì anh Việt Nam đặt thêm hạn ngạch 1000 chiếc cho máu, rồi biện pháp phi thuế quan nữa cho các nhà nhập khẩu hàng hóa hết đường luôn: máy tính cỡ màn hình không vượt quá 13 inch, không được dùng nhựa thông vì gây hại cho môi trường, không dùng nhựa cứng khó phân hủy (TBT), chất làm máy tính không gây hại cho các loài động thực vật ở cả nơi sản xuất và nước sở tại nhằm đảm bảo sức khỏe cho người (SPS), ốc trong máy tính phải được sản xuất tại Nam cực và cỡ ốc khác với cỡ ốc tiêu chuẩn của Mỹ và Châu Âu (Tiêu chuẩn: Biện pháp bảo hộ phi thuế quan). Áp dụng thêm quy chuẩn nhập khẩu nữa cho các chú nhập khẩu hết đỡ luôn..... Bảo hộ sản xuất máy tính trong nước hiệu quả không? (NTR và ERP). Câu trả lời là tỷ suất bảo hộ quá hiệu quả đến mức tôi gọi nó là bảo hộ hiệu quả tuyệt đối cũng được. À, không xét đến mấy anh em khỏe chân xách tay xong đi bộ qua rừng rú để buôn lậu máy tính về đâu nhé. Và khi bảo hộ thế này thì tôi muốn hỏi Việt Nam nghiên cứu và chế tạo đến đời nào dân Việt Nam mới được dùng máy tính? Các nước khác sẽ tiến hành các biện pháp trả đũa tương tự không chỉ với 1 mặt hàng mà với tất cả các mặt hàng. Điều này đồng nghĩa với việc "nhốt mình trong nhà tự sát bằng việc nhịn ăn" vậy. Không có thương mại thì làm sao mà học được những công nghệ sản xuất tiên tiến đó. Các bạn hiểu vấn đề chứ. Để cho dễ hiểu tôi sẽ tóm tắt vài ý chính về lợi ích của thương mại quốc tế đem lại cho toàn bộ các thành phần tham gia vào nó, Và đây là tổng hợp kiến thức nguồn từ: Giáo trình Chính sách thương mại quốc tế trường Ngoại thương, Hiểu kinh tế qua một bài học, tài liệu của Paul Krugman (Nobel kinh tế 2007), Đô la hay lá nho và một số tài liệu nước ngoài khác:
.
1. Thương mại quốc tế là trò chơi có tổng lợi ích dương. Nghĩa là cả hai bên cùng có lợi thì mới tiến hành trao đổi buôn bán với nhau. (nguồn: Chính sách thương mại quốc tế - Đại Học Ngoại Thương. Chương: Các học thuyết kinh tế. Phần đầu có giải thích điều này. Rất nhiều giáo trình kinh tế nước ngoài như Principles of Economics - Mankiw, Naked Economics,.... đều có giải thích bằng toán kinh tế cho bạn thấy rõ điều này.) Các bên tham gia trao đổi đều có lợi. Giả sử, không có sự cưỡng ép bằng vũ lực thì tôi chỉ kinh doanh với anh nếu tôi có lợi và ngược lại
.
2. Thương mại quốc tế là phương tiện để chuyển giao công nghệ hiệu quả. Ví dụ: Việt Nam không đủ công nghệ để làm ra máy tính, xe ô tô, nhưng nhờ có hoạt động thương mại quốc tế nên chúng ta có thể tiêu dùng những sản phẩm mà công nghệ trong nước chưa cho phép. Nếu chúng ta bảo hộ sản xuất hiệu quả đi, nghĩa là cấm nhập khẩu máy tính, xe ô tô, xe máy đi, và tự nghiên cứu lấy. Tỷ suất bảo hộ hiệu quả  ERP ~ 100%  (nó chưa bằng 100% vì còn có buôn lậu), thì cho tôi hỏi: Bao giwof chúng ta mới tự nghiên cứu được máy tính, đến bao giờ chúng ta mới tự nghiên cứu được ô tô, máy aby nếu cái gì chúng ta cũng tự làm hết. Cho nên cần phải nhập khẩu để học tập cách mà bọn nước ngoài nó sản xuất ra sản phẩm. Muốn sáng tạo giỏi thì trước hết bạn phải bắt chước những cái đã có cực giỏi đã. Cho nên, tùy từng thời kỳ mà quốc gia nên duy trì cán cân thương mại thặng dư và thâm hụt. Các nước thặng dư thương mại chưa chắc đã tốt, chỉ có điểm lợi là trong khủng hoảng những nước có thặng dư thương mại sẽ hồi phục nhanh hơn thôi.
.
3. Thương mại quốc tế làm tất cả chúng ta giàu lên. (Principles of economics - Mankiw có mô tả bằng những phép toán đơn giản và dễ hiểu về điều này). Cái này dễ hiểu thôi. Ví dụ Việt Nam sản xuất thép rẻ hơn Mỹ chẳng hạn. Khi thương mại diễn ra, người Mỹ thay vì mua thép Mỹ sẽ mua thép Việt Nam với giá rẻ hơn. Để giàu lên có 2 cách: Tăng thu nhập hoặc Giảm chi tiêu. Hàng hóa chảy theo chỗ trũng, nếu thương mại tự do và các nước không bảo hộ sản xuất bằng thuế, sàn giá, đạo luật bảo hộ loài cá heo (huyền thoại về bảo hộ Phi Thuế Quan do anh bạn Mỹ làm đội trưởng) thì thép Việt Nam sẽ xuất khẩu đi sang Mỹ nơi mà nó được bán với giá cao hơn. Việt Nam được lợi là bán được hàng. Người Mỹ tiết kiệm được 1 đống tiền. Công nghệ Mỹ đứng trước áp lực phải thay đổi để nghiên cứu ra loại thép bền và rẻ hơn thằng em Việt Nam làm. Đứng ở góc độ doanh nghiệp sản xuất thép ở Mỹ bạn sẽ làm gì? Quyền lợi bị xâm hại nên đương nhiên bạn sẽ đòi chính phủ bảo hộ cho sự yếu kém trong sản xuất và phân phối của bạn phải không? Với lý do, hàng Việt Nam sẽ làm công ty Mỹ phá sản và hàng nghìn người sẽ thất nghiệp. ĐIều này đúng. Hàng nghìn người Mỹ sẽ thất nghiệp. Nhưng chú ý: 300 triệu người Mỹ sẽ được hưởng lợi từ việc mua sản phẩm rẻ hơn. giá nhà đất sẽ hạ, thu nhập dôi ra thêm một khoản, thị trường chứng khoán mất đi công ty thép nhưng sẽ có thêm vài chục tỷ đô vào các lĩnh vực khác mà họ có lợi thế so sánh. Và sẽ tạo ra hàng triệu việc làm mới. Về nguyên lý là như vậy. Phương trình toán về tổng lợi ích khi có thương mại quốc tế cho thấy rằng: lợi ích thu được từ việc nhập khẩu sản phẩm rẻ hơn - Thiệt hại của nền kinh tế (mất đi thuế từ công ty thép) > 0. Nghĩa là tất cả chúng ta đều được lợi và giàu có hơn nhờ thương mại.

4. Thúc đẩy quá trình tái cơ cấu. Bạn vừa đọc về doanh nghiệp thép phía trên chứ. Để duy trì ngành thép này, đất nước sẽ tốn một loạt các khoản sau: chi phí cho sự kém hiệu quả, một lượng lao động, một diện tích đất ở vị trí giao thông thuận lợi, một lượng vốn trên thị trường chứng khoán.... Những thứ này gọi chung là nguồn lực. Nguồn lực của đất nước bị hao phí vào những sản phẩm kém hiệu quả và không bán được = phá hủy giá trị (theo đúng ngôn ngữ kinh tế). Và khi để thương mại tư do, ngành sản xuất này kém hiệu quả và nó sẽ phá sản. Những nguồn lực kia sẽ được phân phối lại cho nền kinh tế đến những ngành mà nền kinh tế sản xuất hiệu qảu hơn. Ví dụ: dệt may, công nghệ thông tin, xây dựng hay dầu khí chẳng hạn. Câu hỏi mà chúng ta quan tâm là mất bao lâu để phân phối lại nguồn lực trong xã hội. Câu trả lời là tôi không biết. Nó có thể mất 2 năm đến 10 năm tùy vào giáo dục cơ bản, yếu tố tâm lý con người.... Nếu doanh nghiệp đó ở Israel thì chỉ mất 6 tháng đến 1 năm thôi vì con người ở đây được giáo dục rất tốt, phong cách làm việc hiệu quả, có phương pháp luận, không coi trọng bằng cấp và tinh thần khởi nghiệp rất quật cường. Nên chỉ 1 năm sau là sẽ có công ty tỷ đô khác ra đời khi 1 công ty phá sản là chuyện thường. Và chắc chắn nó sẽ phân phối lại như vậy. Hoặc trong trường hợp đẹp nhất là ngành đó tái cơ cấu lại mạnh mẽ, xóa bỏ tư duy cũ lạc hậu trong sản xuất, đầu tư dây chuyền sản xuất mới, thuê lao động ở các nước rẻ hơn vào thay thế ở công việc giản đơn, thiết kế lại kênh phân phối, "bắt cóc" các đại lý, chiếm những vị trí và khách hàng chiến lược làm giá sản xuất kinh doanh rẻ đi.... Nói chung Thương Mại Quốc tế là nguồn gốc của sự phát triển. Tàn phá cái cũ để làm nền cho cái mới phát triển là nhiệm vụ chính của nó. Cho nên khi thấy báo chí nói về việc nông dân thiệt hại ra sao, thanh long đổ đầy đường.... ,mà tôi thấy thương hại cho mấy anh chị phóng viên. Có hiểu gì không vậy? Đi học lại môn Chính sách thương mại quốc tế của Thầy Kiên trường Ngoại Thương hộ cái. Tôi chỉ muốn khuyên thật là hãy nhìn theo đường dài. Công ty phá sản do không cạnh tranh nổi là tốt, người nông dân bị thua lỗ là tốt.... vì về lâu dài nó khuyến khích con người học tập và phát triển. Hãy xem chương trình Bản Tin tài chính kinh doanh ngày 18/09/2015 trên VTV (có video trên Youtube) để thấy rằng nhờ việc ý thức thị trường có cạnh tranh khốc liệt về giá cả cũng như chất lượng nên giờ nông dân bắt đầu trồng theo tiêu chuẩn VIET GAPS hay Global GAPS để nông sản bay sang Mỹ và EU rồi. Nó phải thế chứ. Khi làm được việc đó thì việc tiếp cận với phân khúc thị trường cao cấp là bình thường. Đất nước sẽ tiến lên. Cho nên muốn loại bỏ hàng Trung QUốc phải tăng cường nhập khẩu hàng có tiêu chuẩn cao của Trung Quốc thì mới ngăn được hàng giả là vậy. Nhập khẩu để mà học người ta cách làm sản phẩm, cách thiết kế bao bì, cách quản trị kênh phân phối chiến lược (kênh phân phối là mạch máu của nền kinh tế. Cho nên bọn Hàn QUốc nó muốn xây sàn đấu giá nông sản để nông sản Việt Nam bán được ở Hàn Quốc, Nhật, Mỹ, EU .... là tôi thấy rất ưng rồi. Bởi giá trị thật là khi nó lên sàn đấu giá cơ chứ không phải do bạn định giá. Phải để sự cạnh tranh của thị trường định giá thì mới chuẩn.
.
5. Tự do thương mại là guồng quay và là hệ quả tất yếu không thể tránh khỏi trong sự phát triển của kinh tế toàn cầu và trong lịch sử phát triển của con người. Các nước sẽ chuyển một số quy trình sản xuất của họ ra nước ngoài vì 2 lý do cơ bản: Tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm, và lý do nữa là tỷ lệ nội địa hóa - lại một chính sách bảo hộ khác. Cho nên, Airbus được lắp ráp từ linh kiện sản xuất ở hơn 100 quốc gia, Iphone của Apple được sản xuất tại Trung QUốc rồi mới phân phối ra toàn cầu, Toyota lắp ráp xe tại Việt Nam.... Họ hoàn toàn có thể làm được điều đó ở nước họ. Nhưng để tăng tỷ lệ nội địa hóa ở nước khác, giảm chi phí, phá bỏ các rào cản thương mại nên họ quyết định chuyển các khâu sản xuất ra nước ngoài (Paul Krugman dùng từ Offshore)
.
6. Tạo ra vòng đời quốc tế của sản phẩm. Sản phẩm đi từ nước phát minh , tiêu chuẩn hóa quy trình và cuối cùng nước phát minh là nước nhập khẩu hàng hóa đó.Quy luật này có chút vấn đề nhưng về cơ bản quy luật vòng đời quốc tế của sản phẩm có nhiều khía cạnh đúng đắn. Iphone là một ví dụ. Các nước kém phát triển có được công nghệ và giờ họ có thể sản xuất các sản phẩm tương tự. Thương mại quốc tế đã kéo cả đoàn tàu kinh tế thế giới đi lên là như vậy.
.
7. Chủ nghĩa trọng thương: Coi việc tích trữ vàng, bạc (thế kỉ XVII) là trung tâm của thương mại. Coi thương mại là trò chơi có tổng lợi ích =0. Nghĩa là một bên theiejt một bên có lợi. Coi thương mại là một trò chơi có tính chất lừa đảo lẫn nhau, chiếm đoạt lẫn nhau. Và chủ nghĩa này đã bị dập tắt không thương tiếc vì sự sai lầm đến ngớ ngẩn của nó. Học giả Adam Smith là tiền đạo với tác phẩm "Sự giàu có của quốc gia" - The Wealth Of Nation. Đề cập đến lợi thế tuyệt đối. Các quốc gia nên tập trung vào sản xuất những sản phẩm mà họ có lợi thế. Đề cập đến việc chuyên môn hóa trong sản xuất và lao động. Ví dụ: người thợ dày không nên cố tự may áo mà chỉ nên đi làm giày và mua áo từ người làm áo. Tất cả sẽ được hưởng lợi từ việc này. Mặc dù có nhiều sai lầm nhưng tác phẩm này cũng rất đáng để đọc vì một số ý tưởng khá thú vị của nó.
. Sau đó là sự xuất trận của đội trưởng David Ricardo với tác phẩm về Lợi thế so sánh. Nó đem lại cho những kẻ cảm thấy mình vô dụng nhất thế giới này rằng anh vẫn còn hữu ích ở một lĩnh vực nào đó. Kể cả bạn có bất lợi ở tất cả các ngành và lĩnh vực nhưng nếu bạn sản xuất với hiệu suất cao hơn đối thủ thì bạn vẫn sẽ xuất khẩu hàng hóa đó.
Rồi đến lý thuyết H-O (Herchers-Olin): Thâm dụng các yếu tố sản xuất. Tạm hiểu là giảm chi phí ở yếu tố đầu vào)
Lý thuyết thương mại mới.
Rồi Mô hình Kim Cương của Micheal Porter xem quốc gia có lợi thế sản xuất mặt hàng nào và nên xuất khẩu mặt hàng nào,

Chỉ số lợi thế so sánh hiện hữu RCA (tính dễ thôi. Hầu hết là cộng trừ và nhân chia). Khuyến cáo không được phép so sánh chỉ số RCA của 1 loại mặt hàng giữa 2 quốc gia rồi kết luận nước nào hơn. Chỉ số này là so sánh với mức trung bình của thế giới. và mẫu của chúng không hề giống nhau cũng như sự bất đối xứng về thông tin.
Chú ý số 2: Nhưng giả thuyết này là các hiện tượng xã hội và theo thời gian chúng sẽ dần không còn phù hợp nữa hoặc đúng trên một khía cạnh rất hẹp. Để xem nó có đúng không bạn có thể tấn công chúng theo 2 hướng: giả thuyết và mô hình. Tấn công vào giả thuyết là dễ nhất. Tôi thường xuyên làm như vậy do yếu tố thời gian không cho phép.
.Vân vân
.
8.Hiệu ứng lan tỏa trong nền kinh tế.
.
9. Chính sách xuất khẩu của Việt Nam (giáo trình chính sách thương mại quốc tế + bộ ấn phẩm của VCCI).
.
10. Giới thiệu về tổ chức WTO cũng như các hiệp định FTA (Ấn phẩm của VCCI). Quy định của chúng (tôi có khá nhiều ấn phẩm. Nếu ngại tìm, hãy liên hệ với tôi)
.
11. Chính sách nhập khẩu: Thuế quan, hạn ngạch thuế quan, hàng rào phi thuế quan, tiêu chuẩn kỹ thuật, các quy định về kiểm dịch động thực vật TBT và SPS. Chú ý, khi nói về thiệt hại ròng cho nền kinh tế trong mô hình cân bằng từng phần do thuế quan và hạn ngạch gây ra, các sinh viên châu Âu chứng minh nó sai từ lâu rồi. Thiệt hại nằm ở biến số khác. Việc hiểu biết về thuế và hải quan có thể làm lợi rất lớn cho công ty bạn. Quy trình xuất nhập khẩu cũng khá thú vị. Trong chính sách thì hơi sơ sài, bạn nên đọc thêm về các điều khoản luật liên quan đến xuất nhập khẩu hàng hóa, các quy định liên quan, văn hóa làm việc của Hải Quan Việt Nam để tránh mất thời giờ với các thủ tục. Cái này rất thú ị và hấp dẫn, cũng có chút li kỳ nữa nhé. Khi nào rảnh tôi sẽ viết về các quy định, nghị quyết kiểu này. Đặc biệt: tìm hiểu về thuế và hạn ngạch rất rất có ích.
.
12.Tỷ suất bảo hộ hiệu quả ERP và bảo hộ danh nghĩa NTR: Cái này xem xem doanh nghiệp được lợi thế nào từ chính sách thuế quan của nhà nước. Tính cái này cũng dễ thôi.
.
13. Chính sách tỷ giá hối đoái: Quốc gia phá giá đồng nội tệ nhằm hỗ trợ xuất khẩu. Nhưng việc phá giá sẽ là vô nghĩa nếu: Tốc độ phá giá < lạm phát. Nghĩa là phải phá giá > lạm phát thì mới có ý nghĩa trong xuất nhập khẩu. Gần đây Việt Nam phá giá theo tôi là chẳng có ý nghĩa quái gì. Chú ý: Tôi nghiên cứu về tiền tệ. Lần trước có thanh niên phát biểu câu rất ngớ ngẩn về chính sách phá giá đồng NDT mà tôi chán ngán không thèm nói. Bắt chước hệt bọn báo chí luôn. Vô nghĩa và cũng không giải thích nổi cho kẻ không hiểu. Nguyên nhân: Mất thời gian vì trong thời gian đó tôi làm được nhiều việc khác có ích hơn. Và mục đích của con người là chứng minh mình xứng đáng được tôn trọng, tuyệt đối không được yêu cầu người khác phải tôn trọng. Hãy chứng minh mình xứng đáng được tôn trọng. Vì thế, một số bình luận, tôi sẽ không dành thời gian để trả lời đâu. Nhưng những câu hỏi phản biện thú vị thì được. Tôi rất thích các câu hỏi tấn công vào mô hình.
.
14. Tiêu CHuẩn và Quy Chuẩn: Khi bạn làm trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, hãy chú ý các quy định về tiêu chuẩn hàng hóa, quy chuẩn của chúng cũng như các quy định liên quan khác.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.20. Khi khác viết tiếp 6 điều.
.,
...... Bạn đã bao giờ tự hỏi, tại sao SIngapore lại phát triển đến thế trong bối cảnh siêu cạnh tranh chưa? Bởi vì họ để thương mại tự do. Các rào cản thương mại và các cá nhân kêu gọi bảo hộ sản xuất trong nước được gọi chung là Liên Minh Duy TRì Nghèo Đói cho thế giới này. Công lao vô hạn. Đừng có kêu là nhập khẩu làm thất thoát dự trữ ngoại tệ của Việt Nam. Đó là tư tưởng của những kẻ theo chủ nghĩa trọng thương sớm bị loại bỏ trên tiến trình lịch sử. Ấy vậy mà ở Việt Nam và một số nước vẫn còn rất nhiều những kẻ như vậy. Chính vì thế mà dân không bao giờ mua được ô tô giá 160 triệu cả Biểu tượng cảm xúc pacman Biểu tượng cảm xúc pacman (giá nước ngoài. Xe tiêu chuẩn chất lượng cao và đẹp. Khi về Việt Nam giá tăng 300% đến 550%. Do chính  sách bảohộ nên một loạt các loại thuế đè lên). Một điều nữa, người tiêu dùng có thể mua những sản phẩm tốt hơn và rẻ hơn nhờ cơ thương mại. Cho nên nó mang lại lợi ích nhiều hơn thiệt hại.

Vốn Con Người

      Người ta nói về quản trị với vô số thuật ngữ, vô số bước và kỹ thuật (tham khảo: Cẩm nang kinh doanh hiệu quả - Harvard). Nhưng theo quan điểm của tôi thì tất cả đều tựu chung lại ở một điểm duy nhất đó là bóc lột sức lao động của nhân viên của bạn. Trình độ cuối cùng của nhà quản trị là nghĩ ra thủ đoạn để bóc lột trí tuệ và sức lực của nhân viên của bạn. Bởi khi lột được sức lao động của nhân viên thì tiền lương mà bạn trả cho nhân viên nó mới tạo ra giá trị thặng dư được. Những đất nước phát triển nhất là những đất nước lột được nhiều trí tuệ của nhân viên nhất và gần như lĩnh vực nào họ cũng đạt được những phát triển vượt trội, Có cần lấy ví dụ không nhỉ? Có lẽ chúng ta đã quá quen thuộc với những cái tên như Israel, Nhật bản, Hàn Quốc, Mỹ, hoặc vùng lãnh thổ như Hongkong của Trung Quốc,.... 
        Bên kinh tế học cũng thống nhất quan điểm về vốn con người là loại vốn đáng giá nhất mà doanh nghiệp sở hữu. Tài sản có thể mất nhưng mất đi nhân tài làm việc cho mình, mất đi sự trung thành của nhân viên là nhà quản trị đã mất tất cả. Nếu các công ty ở thung lũng Sillicon bị phá sản thì hàng trăm nghìn nhân viên sẽ ra sao? Chẳng sao cả, bởi họ sẽ nhanh chóng tìm cho mình công việc mới chỉ trong vài tháng. Nguyên nhân là những nhân viên ở đây đều có kiến thức tốt, trình độ cao. Đây được gọi là nguồn lực khan hiếm của các nguồn lực khan hiếm, là động lực phát triển của công ty và là sức sống của một quốc gia. Chính vì thế nếu Bill Gates phá sản với công ty Microsoft thì chắc chắn ông ta sẽ không bao giờ sống trong đói nghèo. Nguyên nhân cũng tương tự, ông ta sở hữu nguồn trí tuệ được coi là khan hiếm và đồng thời sở hữu những kỹ năng đặc biệt mà những người khác không có được. Chính vì thế học tập nó có ý nghĩa ở khía cạnh này. Nếu các bạn cho rằng điều này chỉ mang tính lý thuyết thì tôi cũng có thể chứng minh: Hãy nhìn vào các doanh nhân khởi nghiệp và thất bại mãi mới thành công (dù trong tâm lý học tỷ lệ các CEO có các triệu chứng về tâm thần không hề ít), Steve bị đuổi khỏi Apple, công ty mà chính ông ta sáng lập, chỉ một năm sau ông ta sáng lập Pixar và công ty sản xuất phim hoạt hình này thành công đến độ chỉ vài năm sau Apple phải mới Steve trở lại để cứu công ty. Bác Steve này cũng thuộc loại quân tử trả thù 10 năm chưa muộn nên đã "đuổi" toàn bộ hội đồng quản trị của Apple, bằng cách ép họ phải từ chức thì ông ta mới vực dậy công ty. Chính vì Steve sở hữu những nguồn lực mạnh mẽ mà khan hiếm về trí tuệ nên ông mới làm được điều đó ngay cả khi vụ bong bóng Dot.com huyền thoại nổ. Không phải ai cũng là thiên tài nhưng thiên tài có thể là bất cứ ai nếu có môi trường phù hợp với sở trường của họ. Ngày trước những năm 80, sinh viên Nhật Bản cố gắng thu thập thật nhiều loại bằng cấp nhưng chất lượng lại không cao, theo Michio Morishima thì đó là chủ nghĩa tinh hoa đến bệnh hoạn và đúng là thế hệ sinh viên đó sau khi ra trường đã kéo nền kinh tế của Nhật Bản đi chậm lại và bị tàn phá trong giảm phát dù cho có làm việc điên cuồng đi chăng nữa. Kinh tế học gọi đây là sự phá hủy giá trị.

Tại Sao Các Quốc Gia Thất Bại - nguồn gốc của quyền lực, thịnh vượng và nghèo đói

        Với những bạn đang tìm hiểu về Chính Sách Thương Mại Quốc Tế thì bạn nên đọc cuốn sách này đầu tiên.
        Sau đây là một đoạn trích trong phần mở đầu của cuốn sách. Do mình lười viết review lắm nên gõ lại phần này và hy vọng nó sẽ cuốn hút các bạn
        "Acemoglu và Robinson đưa ra giả thuyết về các thể chế chính trị là cái quyết định chứ không phải địa lý, văn hóa hay sự thiếu hiểu biết. Lập luận đại thể như sau một quốc gia giàu nếu phần lớn công dân của nước đó tham gia vào các hoạt động kinh tế, tạo ra nhiều của cải một cách hiệu quả, luôn tìm cách mới để thực hiện các nhiệm vụ(cũ và mới) sao cho hiệu quả hơn.
        Nhưng cái gì khiến các tác nhân kinh tế (cá nhân, hộ gia đình, các công ty) làm như vậy? Đó là các khuyến khích (incentive). Không có khuyến khích, không ó động cơ người ta tích cực làm việc; các phản khuyến khích thậm chí còn gây ra tác hại. Nghiên cứu các khuyến khích là một trong những nội dung chính của kinh tế học (và khoa học xã hội nói chung khi khuyến khích được hiểu theo nghĩa rộng không chỉ là khuyến khích kinh tế).
        Song cái gì định hình các khuyến khích? Đó là các thể chế kinh tế. Các thể chế kinh tế là các quy tắc ảnh hưởng đến nền kinh tế hoạt động như thế nào và đến các khuyến khích thúc đẩy người dân ra sao. Các tác giả phân ra hai loại thể chế kinh tế: Thể chế kinh tế bao gồm (inclusive economic institution)  và các thể chế kinh tế khai thác (extractive economic institution).
        Các thể chế kinh tế bao gồm bảo đảm: các quyền tài sản an toàn; luật pháp và trật tự; các thị trường và sự ủng hộ của nhà nước đối với các thị trường (qua các dịch vụ công và các quy định); dễ tham gia hoạt động kinh tế; tôn trọng các hợp đồng; đa số nhân dân được tiếp cận đến giáo dcuj và đào tạo và các cơ hội.
        Ngược lại thì các thể chế kinh tế là khai thác: thiếu luật pháp và trật tự; các quyền tài sản không an toàn; các rào cản tham gia và các quy chế cản trở hoạt động của các thị trường và tạo ra sân chơi không bằng phẳng.
        Các thể chế chính trị bao gồm bảo đảm: điều kiện cho sự tham gia rộng rãi của các công dân - chủ nghĩa đa nguyên - đặt ra các ràng buộc và kiểm soát đối với các chính trị gia; nền pháp trị; nhà nước tập trung ở mức đủ để thực thi pháp luật và trật tự (nhưng không quá tập trung để biến thành chính thể chuyên chế).
        Ngược lại, các thể chế chính trị mang tính khai thác: tập trung quyền lực chính trị vào tay một số ít người; không có các ràng buộc lên các chính trị gia hay kiểm soát và cân bằng hay thiếu nền pháp trị.
        Các thể chế kinh tế bao gồm thúc đẩy tăng trưởng thông qua: khuyến khích đầu tư; tận dụng sức mạnh thị trường trong phân bố nguồn lực, sự tham gia của các hãng hiệu quả hơn, có khả năng tài trợ vốn cho kinh doanh khởi nghiệp; tạo điều kiện cho sự tham gia rộng rãi thông qua tạo ra cơ hội bình đẳng, để các công dân có cơ hội giáo dục và đào tạo; và quan trọng nhất khuyến khích đầu tư vào công nghệ mới và chấp nhận sự phá hủy sáng tạo. Như thế, các thể chế bao gồm tạo ra các khuyến khích để các tác nhân kinh tế hoạt động hiệu quả và kết quả là tạo ra tăng trưởng bền vững; và như thế thường dẫn quốc gia đến giàu có.
         
      Một cuốn sách vô cùng thú vị! Các cuốn sách tiếp sau đó có thêm nhiều kiến giải khác nhưng về cơ bản kết quả cũng tương tự.

Link download: Here

     

Bài 2: Bán phá giá

1. Bán ở mức nào gọi là "Phá Giá"?
....... Trong cuộc đời này sẽ luôn có những kẻ đưa ra những cái giá thấp quá mức hoặc cao quá mức cho món đồ mà hắn ta sở hữu tùy vào mức độ độc quyền. Để bảo vệ cho lợi ích của một nhóm người trong xã hội mà chính phủ áp một mức giá mà doanh nghiệp không được phép vượt qua. Để bảo vệ người dân khỏi sự độc quyền ngành điện, chính phủ sẽ áp mức giá cao nhất mà VNPT không được phép vượt qua (trần giá), và đương nhiên tình trạng thiếu hụt điện sẽ diễn ra nhưng công ty điện sẽ công bố một thông tin không mấy vui vẻ trái ngược với những gì thực tế đáng lẽ phải diễn ra: "Ngành điện đang thua lỗ và cần phá giá trần để đảm bảo thu nhập cho doanh nghiệp". Theo những gì mà tôi đọc được trên báo cáo tài chính hợp nhất thì câu chuyện có vẻ hơi khác. Ngành điện chi quá nhiều tiền cho những khoản đầu tư ngoài ngành điện và nó làm cho biến số nợ trong phương trình kế toán cơ bản tăng, lợi nhuận giảm. Một lần nữa phương trình kế toán lại cân bằng. Đáng ra nếu họ tập trung hơn nữa thì giờ họ cũng giống như 1 trong 4 tập đoàn thống trị nền kinh tế Nhật Bản qua hàng trăm năm vậy. Thật đáng tiếc làm sao. Tôi rất có tình cảm với việc áp trần giá cho sản phẩm vì nó kích thích các nhà sản xuất buộc phải cải tiến để mạnh mẽ hơn, sản xuất rẻ hơn, cạnh tranh hơn....
...... Để bảo vệ cho sự kém cỏi của doạnh nghiệp trong nước khỏi sự tiến bộ của nước ngoài với năng suất lao động cao đến hoang tưởng, chất lượng cao hơn và giá rẻ hơn, một làn sóng tất yếu của sự phát triển kinh tế loài người (toàn cầu hóa) thì chính phủ đặt ra mức giá tối thiểu mà doanh nghiệp được phép bán một loại hàng hóa nào đó (sàn giá - thường là mức giá mà doanh nghiệp sản xuất làm ra và dĩ nhiên là nó cao hơn mức giá chung mà thế giới chấp nhận). Sự bảo hộ này có lợi cho doanh nghiệp nhưng khiến nền kinh tế phải trả giá gấp bội trong nhiều năm liền kể cả sau bảo hộ. Năm 2001, chúng ta tuyên bố với WTO là việc đặt hạn ngạch và sàn giá với một số mặt hàng đặc biệt là đường nhập khẩu nhằm bảo vệ cán cân thanh toán vì thực sự chúng ta thâm hụt thương mại trong hơn 30 năm liền và duy trì thanh toán trong nước nhờ đi vay nợ nhưng thực ra chúng ta mục đích chính khi đưa ra chính sách này là để Bảo Hộ Sản Xuất- Hành động tốt nhất để bảo vệ doanh nghiệp và đầu độc cả nền kinh tế khiến nó ốm yếu và có thể vỡ trận bất cứ lúc nào trong tương lai gần. Sau 14 năm ngành sản xuất đường, ô tô vẫn thuộc loại kém cỏi ở mức đáy của thế giới. (Về cơ bản dự trữ ngoại hối của Việt Nam không được công bố nhưng tôi dự đoán rằng nó không thể giúp chúng ta trụ quá 3 tuần nếu không có bất cứ hoạt động xuất khẩu nào và về cơ bản chúng ta đã nợ ngập đầu rồi. Một tháng trước khi Hy Lạp, Italia, Tay Ban Nha,... phá sản hệ thống tiền tệ do nợ quá nhiều và mất khả năng thanh toán, chẳng ai tin rằng họ sẽ vỡ nợ vì đây là những nước phát triển và IMF hay HSBC vẫn còn rất lạc quan về triển vọng kinh tế tài chính và vẫn tuyên bố rằng nợ công vẫn ở mức an toàn. Hãy lấy điều đó làm bài học vì các tổ chức nước ngoài tổ chức chiến tranh tiền tệ để đánh cắp giá trị nhanh hơn việc cho vay nhiều. Cho nên khi nghe mấy cái đánh giá quốc tế về nợ công làm tôi có đôi chút buồn cười. Dĩ nhiên, tôi đã chuẩn bị mọi thứ sẵn sàng cho trường hợp chúng ta cố tình vay thêm nước ngoài và thực hiện dự án quá yếu kém như thời điểm hiện tại. Tiền có tính "lỏng" rất cao. CHính vì thế mà giá trị của nó không hề mất đi. Nó chỉ chảy theo chỗ trũng thôi. Việc lạm phát sẽ làm giàu cho một bộ phận người hiểu chuyện gì đang thực sự diễn ra.) Dưới góc nhìn kinh tế thì thực sự tôi không thích việc các nước áp sàn giá vì nó cản trở thương mại và làm tất cả chúng ta nghèo đi. (bạn có thể đọc thêm các bài viết khác về giá trị nền kinh tế khi mở cửa và khi áp dụng các rào cản thương mại mà trước kia tôi đã viết khá nhiều).
.
.... Rất xin lỗi những người lớn tuổi quyết định số phận những ngành sản xuất quan trọng, tôi không ủng hộ phòng vệ thương mại dù là bất cứ mục đích gì kể cả mục đích trả đũa các hành động tự vệ thương mại mà đối phương áp đặt lên hàng hóa của chúng ta. Tôi ủng hộ tự do hóa thương mại.
.
2. Mục đích của việc áp mức sàn giá.
...... Do đây là biện pháp nhằm bảo hộ sản xuất trong nước gây ra nhiều phiền toái nhất cho chúng ta trong thời gian gần đây như vụ kiện cá Tra, cá Basa của Việt Nam, thép Carbon,... Mục đích chính của nó dĩ nhiên là để ngăn cản làn sóng hàng giá rẻ của nước ngoài. Họ không biết rằng nó giống như việc cầm vào một con dao hai lưỡi vậy. Thậm chí các chính phủ đã làm chính mình bị thương nặng nề hơn. 
3. Một số câu chuyện vui:
........ Mỹ áp luật chống bán phá giá với cá da trơn của Việt Nam. Mỗi năm chính phủ Mỹ tốn hơn 20 triệu đô cho hoạt động bảo hộ các nông dân nuôi cá ở vùng sông Mississipi nhưng tiếc thay họ không cản được 1 con cá nào. Chính xác, không một con cá da trơn nào. Chính phủ tiếp tục phải bỏ tiền ra mua lại phần dôi ra do sàn giá đã bóp méo thương mại và cả thông tin thị trường. Một ví dụ khác, chính phủ Mỹ bảo hộ cho những người sản xuất sợi bông để may quân phục cho quân đội Mỹ từ năm 1960 đến tận bây giờ. Nhưng sự thực rằng, quân đội đã không sử dụng loại sợi này từ năm 1980, thay vào đó là sợi tổng hợp, nhẹ hơn, bền hơn và thoáng mát hơn. Thế nhưng chính phủ Mỹ vẫn tốn hàng tỷ đô la cho hoạt động mua lại lượng sản xuất dư thừa của một ngành sản xuất kém cỏi nhưng lại có ý nghĩa trong việc bỏ phiếu bầu cử. Thêm một ví dụ khá nổi tiếng khác là ở EU. Eu bảo hộ ngành nông nghiệp của mình bằng việc mua lại sản lượng dư thừa trị giá hàng tỉ Euro và giá trị này không ngừng tăng lên mỗi năm và đang làm EU phải khốn đốn. Gần đây, họ đã dám gỡ bỏ chính sách bảo hộ và tuyên bố một câu nói mà giới kinh tế học đánh giá cao: Muốn tồn tại, người nông dân phải cạnh tranh tự do trên thị trường. Nghĩa là họ phải sản xuất rẻ hơn, chất lượng cao và năng suất hơn những đối thủ nước ngoài. Đúng đắn làm sao. Nhưng cái hay trong kinh tế thì thường khó được chấp nhận trên bình diện chính trị vì bạn đang động đến túi tiền của những người dân vốn đã quen hưởng thụ trên tiền đóng thuế của doanh nghiệp. Vì vậy, nông dân châu Âu đã biểu tình hàng loạt với trứng và sữa. Động đến lợi ích nó phức tạp ở chỗ đẩy những người đạo đức đến chỗ hành động không khác mấy với những kẻ mà thường ngày họ vẫn cho là vô đạo đức. Chúng ta đều thảm hại và độc ác theo một vài cách nào đó. Một kẻ giết người và một tên hacker tên nào độc ác hơn. Người ta không thấy hết sự tàn nhẫn của những tên hacker vì nó không tạo ra cảnh tượng thực tế nào cho họ nhưng thực tế thì những tên đó đã gián tiếp giết hàng triệu trẻ em vì hàng tỉ đô la bốc hơi đó có một phần dành cho công tác từ thiện trực tiếp hoặc gián tiếp. Đại loại vậy.
.......
......... Nếu bạn thích đọc truyện hơn những mô hình kinh tế nhàm chán thì có thể tham khảo: EU cấm nhập khẩu lạc bằng cách gán cho chúng những chất không thể gây ung thư, Mỹ ban hành đạo luật bảo vệ loài cá heo mà theo đó, các loài cá da trơn của Việt Nam muốn nhập khẩu vào Mỹ thì phải chứng minh rằng nó không gây ảnh hưởng đến loài cá heo (Chứng minh thế quái nào được. Đây vốn là cách chính phủ Mỹ muốn ngăn cản phần lớn cá đánh bắt của Việt Nam nhập khẩu vào Mỹ. Nó nghe có vẻ nhảm nhí nhưng lại cực kỳ hiệu quả trong phòng vệ thương mại và trả đũa thương mại. Một số hàng rào kỹ thuật cũng khá buồn cười.

Lý thuyết trò chơi

          Theo lý thuyết trò chơi, nếu một nhóm bạn đi cùng nhau và gặp một cô gái vô cùng xinh đẹp đi cùng với 1 nhóm bạn nữ của cô ta thì cả nhóm hãy lơ cô bé đó đi và nói chuyện với những cô bé kém xinh xắn hơn. Bởi nếu tất cả cùng nói chuyện với cô gái xinh đẹp nhất, dải lựa chọn của cô ta đạt mức tối đa, nói cách khác sức mạnh thị trường nằm trong tay cô ta, cô ta sẽ có thời gian để phân vân giữa các lựa chọn khác nhau. Đồng thời, các bạn cũng làm mất lòng các cô gái còn lại. Chính vì thế mà cơ hội của tất cả các bạn đều giảm. Và thực tế rằng sẽ chẳng ai trong số các bạn có cơ hội cả bởi vì thị trường bị phân khúc liên tục đến mức quá manh mún và "lợi nhuận" gần như bằng 0. Hơn thế nữa, đám bạn còn lại sẽ chẳng có cửa nào trong mắt những cô gái còn lại. Rủi ro quá cao. Thay vào đó, hãy lơ cô bé xinh đẹp nhất đi và nói chuyện với bạn cô ta. Số lựa chọn của cô bé này hạn chế sẽ tạo cơ hội tối đa cho 1 trong số các bạn. Đó là trường hợp các bạn thỏa thuận được với nhau. Nhưng thực tế rằng, các bạn sẽ không thỏa thuận với nhau và tất cả bắt đầu thi nhau pha trò. Những gã ngốc sẽ tự biến mình thành những tên hề. Trong kinh tế học gọi đó là lựa chọn bất lợi nếu thông tin hoàn hảo - mọi người sẽ hành động vì lợi ích tối đa của chính họ thay vì lợi ích của tất cả, còn khi không thỏa thuận trước và mỗi hành động của các cá nhân bị cô lập tương đối thì đó là lý thuyết trò chơi. Trên Facebook thì những gã đó thi nhau bình luận trái tim hay khen cô bé kia xinh quá, muốn làm quen.... Những gã đó là đối tượng đầu tiên bị loại, vì dải lựa chọn quá rộng và thông tin bất đối xứng nặng nề khiến tín hiệu thị trường đã bị bóp méo. Cô ta sẽ không nhận ra bạn thú vị thế nào qua những bình luận nhạt nhẽo như nước ốc kiểu như vậy. Vì bạn thấy đấy, tất cả những tên ngốc còn lại đều làm vậy cả mà. Nên đừng hành động ngây thơ như thế nữa. Hãy làm mình dễ chú ý hơn theo một cách nào đó khác. Kiểu như nếu bắt chước đám đông thì bạn sẽ lẫn vào trong đám đông vậy.Giống như hòn ngọc trai đen trong đám than, hay viên kim cương bị bỏ trong cốc nước lọc chẳng hạn. Sẽ chẳng ai nhận ra bạn cả. trong bối cảnh siêu cạnh tranh như hiện nay thì để tồn tại, bạn phải khác biệt. 
           Hãy nói chuyện với người mà đám đông bỏ rơi, bạn sẽ có người bạn trung thành tuyệt vời. Hãy khác biệt, bạn phải là bạn chứ không phải bắt chước bất cứ thằng nào cả, bạn sẽ là ứng cử viên nổi bật nhất mà nhà tuyển dụng chú ý.* Chú thích: Khác biệt không phải là biến mình thành dị biệt là được.